مجله فروشگاه بابایی
خرید و فروش موتورسیکلت تنها با پرداخت مبلغ معامله و تحویل موتور به پایان نمیرسد. برای اینکه مالکیت موتورسیکلت بهصورت قانونی به خریدار منتقل شود، باید مراحل مربوط به تسویه بدهیها، پرداخت مالیات نقلوانتقال، تعویض پلاک و صدور مدارک مالکیت جدید انجام شود. در این میان، یکی از پرتکرارترین سؤالات خریداران و فروشندگان این است که هزینه انتقال سند موتور سیکلت بر عهده چه کسی است؟
پاسخ این سؤال به نوع هزینه بستگی دارد. بهطور کلی، هزینههایی که به دوران مالکیت فروشنده مربوط میشوند، مانند مالیات نقلوانتقال، خلافی و عوارض معوق، بر عهده فروشنده هستند. در مقابل، هزینههایی که برای ثبت مالکیت و صدور پلاک جدید به نام خریدار پرداخت میشوند، معمولاً بر عهده خریدار قرار میگیرند. البته خریدار و فروشنده میتوانند در مبایعهنامه درباره نحوه پرداخت برخی هزینهها توافق دیگری داشته باشند.
جدول زیر مسئولیت معمول پرداخت هر هزینه را نشان می دهد:
مالیات نقل و انتقال موتور سیکلت بر عهده چه کسی است؟
در حالت معمول، پرداخت مالیات نقل و انتقال موتورسیکلت بر عهده فروشنده یا مالک فعلی موتور است. این مالیات باید پیش از انجام انتقال مالکیت و تعویض پلاک تسویه شود. بر اساس ماده ۳۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده، نقلوانتقال انواع خودرو و موتورسیکلت مشمول مالیات است. نرخ مالیات برای موتورسیکلتهای تولید داخل، یک درصد و برای موتورسیکلتهای وارداتی، دو درصد مأخذ تعیینشده از سوی سازمان امور مالیاتی در سال تولید است. مأخذ محاسبه مالیات نیز با افزایش سن وسیله نقلیه کاهش پیدا میکند.
بنابراین مبلغ مالیات بر اساس قیمت معاملهشده میان خریدار و فروشنده محاسبه نمیشود، بلکه عواملی مانند موارد زیر در آن تأثیر دارند:
- داخلی یا وارداتی بودن موتورسیکلت؛
- سال تولید موتور؛
- ارزش رسمی اعلامشده برای مدل موتورسیکلت؛
- میزان استهلاک قانونی بر اساس سن موتور
پرداخت خلافی موتور سیکلت بر عهده کیست؟
تمام جرائم رانندگی ثبتشده تا زمان تحویل و انتقال موتورسیکلت، اصولاً بر عهده فروشنده است. فروشنده باید موتورسیکلت را بدون بدهی ناشی از تخلفات قبلی به خریدار تحویل دهد. بهتر است پیش از امضای قرارداد یا پرداخت کامل ثمن معامله، خلافی موتورسیکلت استعلام گرفته شود. در مبایعهنامه نیز باید تاریخ و ساعت دقیق تحویل موتور نوشته شود تا مشخص باشد جرائم ثبتشده قبل و بعد از تحویل بر عهده چه کسی است.
تقسیم مسئولیت خلافی به این صورت خواهد بود:
- جرائم ثبتشده تا پیش از تاریخ و ساعت تحویل: بر عهده فروشنده؛
- جرائم ثبتشده پس از تحویل موتور به خریدار: بر عهده خریدار؛
- جرائم دارای تأخیر در ثبت: بر اساس تاریخ وقوع تخلف بررسی میشوند.
در راهنماهای بهروز تعویض پلاک موتورسیکلت نیز تسویه خلافی و عوارض معوقه پیش از تحویل، از مسئولیتهای فروشنده معرفی شده است.
عوارض سالیانه موتور سیکلت را چه کسی باید پرداخت کند؟
عوارض سالیانه و بدهیهای معوق مربوط به سالهایی که موتورسیکلت در مالکیت فروشنده بوده است، معمولاً باید توسط فروشنده پرداخت شود. خریدار نباید مسئول بدهیهایی باشد که پیش از مالکیت او ایجاد شدهاند. برای جلوگیری از اختلاف، فروشنده باید پیش از مراجعه به مرکز تعویض پلاک، عوارض معوق موتورسیکلت را استعلام و تسویه کند. رسید پرداخت عوارض نیز بهتر است تا پایان انتقال مالکیت نزد خریدار نگهداری شود. چنانچه طرفین توافق کنند خریدار عوارض قبلی را پرداخت کند، مبلغ آن باید از قیمت نهایی موتورسیکلت کسر شده یا نحوه محاسبه آن در قرارداد ذکر شود.
هزینه تعویض پلاک موتور سیکلت با چه کسی است؟
هزینه تعویض پلاک موتورسیکلت معمولاً بر عهده خریدار است؛ زیرا پلاک جدید و مدارک مالکیت به نام خریدار صادر میشوند. این هزینه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- هزینه فک پلاک قبلی؛
- هزینه صدور و نصب پلاک جدید؛
- هزینه خدمات مرکز تعویض پلاک؛
- هزینه احراز محل سکونت خریدار؛
- هزینه ارسال پستی کارت و مدارک جدید.
تعرفه تعویض پلاک ممکن است در هر سال تغییر کند؛ بنابراین بهتر است مبلغ دقیق آن پیش از مراجعه، از مرکز تعویض پلاک یا سامانههای معتبر استعلام شود. برخی منابع منتشرشده برای سال ۱۴۰۵، هزینه تعویض پلاک موتورسیکلت را جدا از مالیات، خلافی و عوارض سالیانه اعلام کردهاند. با وجود عرف معمول، خریدار و فروشنده میتوانند توافق کنند که فروشنده تمام یا بخشی از هزینه تعویض پلاک را بپردازد. ملاک نهایی، مفاد قرارداد امضاشده میان طرفین است.
هزینه تنظیم سند موتور سیکلت در دفترخانه بر عهده کیست؟
در رویه فعلی، پس از مراجعه به مرکز تعویض پلاک، برگ سبز مالکیت موتورسیکلت به نام خریدار صادر میشود. رأی منتشرشده در سامانه قوانین نیز سند صادرشده از سوی راهنمایی و رانندگی را سند رسمی صادرشده در حدود صلاحیت آن مرجع معرفی کرده است. بنابراین مراجعه جداگانه به دفتر اسناد رسمی برای تنظیم یک سند دیگر، در رویه جاری معمولاً انتخابی است؛ مگر اینکه طرفین خودشان چنین شرطی در قرارداد گذاشته باشند یا برای تنظیم وکالتنامه، اقرارنامه یا سند دیگری به دفترخانه مراجعه کنند.
اگر خریدار و فروشنده تصمیم بگیرند سند جداگانهای در دفترخانه تنظیم کنند، هزینههای دفترخانه میتواند شامل حقالثبت، حقالتحریر، هزینه صدور سند الکترونیکی و مالیات ارزش افزوده حقالتحریر باشد.
- تمام هزینه دفترخانه بر عهده فروشنده باشد؛
- تمام هزینه بر عهده خریدار باشد؛
- هزینه بهصورت مساوی تقسیم شود؛
- هر طرف هزینههای مربوط به تعهد خود را پرداخت کند.
آیا توافق خریدار و فروشنده میتواند نحوه پرداخت هزینهها را تغییر دهد؟
بله. طرفین میتوانند درباره تقسیم بسیاری از هزینههای انتقال موتورسیکلت توافق کنند. برای مثال ممکن است فروشنده برای فروش سریعتر موتور قبول کند هزینه تعویض پلاک را نیز بپردازد یا خریدار در ازای تخفیف بیشتر، مالیات انتقال را پرداخت کند. با این حال، توافق باید بهصورت کتبی و دقیق باشد. نوشتن عبارت کلی مانند «تمام هزینهها با خریدار است» ممکن است بعدها درباره نوع هزینهها اختلاف ایجاد کند.
بهتر است در مبایعهنامه بهصورت جداگانه مشخص شود:
«پرداخت مالیات نقلوانتقال، خلافی، عوارض و تمام بدهیهای ایجادشده تا زمان تحویل موتورسیکلت بر عهده فروشنده است. هزینه تعویض پلاک، صدور پلاک و ارسال مدارک جدید بر عهده خریدار خواهد بود. هزینه تنظیم وکالتنامه یا سند اختیاری دفترخانه نیز بر عهده … است.
اگر فروشنده بدهی های موتور را پرداخت نکند چه باید کرد؟
خریدار نباید پیش از استعلام و تسویه بدهیهای موتورسیکلت، تمام مبلغ معامله را پرداخت کند. بهترین روش این است که بخشی از مبلغ معامله تا زمان انجام کامل تعویض پلاک و تسویه بدهیها نزد خریدار باقی بماند.
در صورت خودداری فروشنده از انجام تعهدات، خریدار میتواند بر اساس مبایعهنامه، الزام او به انجام تعهد یا جبران خسارت را مطالبه کند. البته نتیجه هر پرونده به متن قرارداد، مدارک پرداخت، رسید تحویل و شرایط معامله بستگی دارد.
برای کاهش ریسک، اقدامات زیر توصیه میشود:
- پیش از معامله، خلافی، عوارض و وضعیت توقیف موتور را استعلام کنید.
- شماره موتور و شاسی را با مدارک مالکیت تطبیق دهید.
- تاریخ و ساعت تحویل را در قرارداد بنویسید.
- مسئول پرداخت هر هزینه را جداگانه مشخص کنید.
- تمام مبلغ را پیش از تعویض پلاک پرداخت نکنید.
- برای تأخیر در حضور فروشنده، وجه التزام تعیین کنید.
- رسید تمام پرداختها را نگهداری کنید.